:: دوره 9، شماره 18 - ( بهار و تابستان 1400 ) ::
جلد 9 شماره 18 صفحات 150-133 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی الگوی غنا و تنوع اشکوب علفی در گرادیان ارتفاعی جنگل های زاگرس (مطالعه موردی: جنگل‌های بلوط ایرانی- تاف خرمآباد)
حمزه جعفری سرابی*، بابک پیله ور، بتول شعبانی راد، الهام مال اسدی
.دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد ، jafari.ha@fa.lu.ac.ir
چکیده:   (186 مشاهده)
درک الگوی مکانی تنوع و غنا گونه ­ای و عوامل موثر بر آن نتایج مهمی برای حفظ و مدیریت تنوع زیستی ارائه می­دهد. در پژوهش حاضر تغییرات شاخص­های غنا و تنوع گونه ­های علفی در طول گرادیان ارتفاعی (700 متر) جنگل های بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) تاف شهرستان خرم­آباد بررسی شد. بدین منظور در هر طبقه ارتفاعی100 متری از دو قطعه نمونه 500 مترمربعی مستطیلی با توزیع تصادفی برای اندازه­ گیری ویژگی­ های فیزیوگرافی، متغیرهای خاکی و درصد تاج­ پوشش اشکوب درختی استفاده شد. در هر قطعه نمونه نیز از 3 زیر قطعه­ نمونه چهار مترمربعی تصادفی برای برداشت اشکوب علفی استفاده شد. پس از اندازه­ گیری­ ها، تغییرات غنا و تنوع گونه ­ای با استفاده از تحلیل همبستگی بررسی و مهمترین مولفه­ های محیطی تاثیرگذار نیز با استفاده از تجزیه مولفه­ های اصلی (PCA) مشخص شدند. طبق نتایج بین شاخص ­های غنا، تنوع و یکنواختی با تغییرات ارتفاع و شیب ارتباط معنی­ داری مشاهده نشد، در حالی که بین شاخص­های تنوع و یکنواختی با میزان تاج ­پوشش همبستگی منفی مشاهده شد. برخلاف عدم رابطه بین شاخص­ های تنوع و یکنواختی با متغیرهای خاکی، شاخص­ های غنا با میزان رس و سیلت همبستگی مثبت و با مقادیر کربن آلی، پتاسیم، نیتروژن و ماسه همبستگی منفی نشان دادند. نتایج PCA نیز مقادیر پتاسیم، فسفر، کربن آلی، رطوبت اشباع، اسیدیته، ارتفاع از سطح دریا و تاج ­پوشش را مهم­ترین عوامل تاثیرگذار منطقه نشان داد. بنابراین علی­رغم عدم وجود الگوی مشخص در شاخص ­های غنا و تنوع گونه­ای، میزان تاج پوشش از عوامل تاثیرگذار بر شاخص­ های تنوع و یکنواختی و متغیرهای خاکی از عوامل تاثیرگذار بر شاخص­ های غنا در منطقه است.
واژه‌های کلیدی: تحلیل مولفه‌های اصلی، تنوع گیاهی، غنای گونه‌ای، گرادیان ارتفاعی
متن کامل [PDF 912 kb]   (61 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/2/21 | پذیرش: 1399/5/28 | انتشار: 1400/7/6
فهرست منابع
1. جعفري¬سرابي، ح.، پيله¬ور، ب.، ابراري واجاري، ک.، واعظ موسوي، س م. 1397. تغييرات تنوع و غناي اشکوب علفي تيپ¬هاي جنگلي زاگرس مياني در ارتباط با ويژگي¬هاي اشکوب درختي و برخي متغيرهاي خاك، فصلنامۀ علمي - پژوهشي پژوهش و توسعه جنگل، 4: 221-207.
2. حسيني، ا. 1394. اثر گراديان ارتفاع از سطح دريا بر تنوع گونه¬هاي درختي در جنگل¬هاي بلوط هيانان ايلام، فصلنامه اکوسيستم¬هاي طبيعي ايران، 6 (1): 9-1.
3. حيدري، م.، عطار روشن، س.، حاتمي، خ. 1389. ارزيابي تنوع زيستي گياهان علفي در ارتباط با عوامل فيزيوگرافي در اكوسيستم هاي جنگلي زاگرس مياني - منطقه حفاظت شده دالاب، مجله تحقيقات منابع طبيعي تجديد شونده، 1(2): 42-28.
4. زارع چاهوکي، م.ع.، نودهي، ر.، طويلي، ع. 1389. بررسي تنوع گونه¬اي و رابطۀ آن با عوامل محيطي در مراتع اشتهارد، فصلنامه علمي- پژوهشي خشکبوم، 1(2): 49-41.
5. شعباني¬راد، ب.، پيله¬ور، ب.، جعفري سرابي، ح.، ويسکرمي، غ. 1399. ترکيب فلورستيکي و جوامع گياهي جنگل¬هاي بلوط ايراني در ارتباط با گراديان ارتفاعي )بررسي موردي: جنگل¬هاي تاف شهرستان خرم-آباد(، فصلنامۀ علمي- پژوهش و توسعه جنگل، 6 (1): 74-57.
6. طالشي، ح.، اکبري¬نيا، م. 1390. تنوع زيستي گونه¬هاي چوبي و علفي در رابطه با عوامل محيطي در جنگل-هاي پايين بند شرق نوشهر، مجله زيست¬شناسي ايران، 24: 777-766.
7. مدبري، ا.، مينايي، ح. 1393. بررسي تنوع زيستي و غناي گونه¬هاي گياهي در ارتباط با عوامل فيزيوگرافيكي و خصوصيات فيزيكو- شيميايي خاك (منطقه خان كمان¬دار خرم¬آباد)، علوم و مهندسي محيط زيست، 1: 27-19.
8. مروي مهاجر، م.ر. 1390. جنگل شناسي و پرورش جنگل، دانشگاه تهران، چاپ سوم، 387ص.
9. مهندسين مشاور جهاد سبز، طرح جنگلداري چند منظوره حوزه قلعه گل.، 1385.
10. ميرزايي، ج.، اكبري¬نيا، م.، حسيني، س م.، سهرابي، ه.، حسين¬زاده، ج. 1386. تنوع گونه¬اي گياهان علفي در رابطه با عوامل فيزيوگرافيك در اكوسيستم¬هاي جنگلي زاگرس مياني، مجله زيست¬شناسي ايران،20: 382-375.


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 9، شماره 18 - ( بهار و تابستان 1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها