:: دوره 6، شماره 13 - ( پاییز و زمستان 1397 ) ::
جلد 6 شماره 13 صفحات 215-232 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی ذخیره کربن در مناطق اقلیمی مختلف و عوامل تأثیرگذار بر آن در استان کردستان
ایدین فرجی، حامد جنیدی جعفری*، رضا امیدی پور
دانشکده منابع طبیعی لرستان ، hjoneidi@ut.ac.ir
چکیده:   (929 مشاهده)
در دهه­های اخیر، تغییر اقلیم و افزایش دمای جهان (گرمایش جهانی) از مهم‌ترین چالش­های جهانی است که توجه محققین را به خود جلب نموده است. اطلاع از اثرات تغییر اقلیم بر میزان کربن خاک می­تواند به‌عنوان یکی از بهترین ابزارها برای درک بهتر چرخه کربن خاک مورداستفاده قرار گیرد. ازاین‌رو این مطالعه به‌منظور بررسی و مقایسه میزان ذخیره کربن در مناطق اقلیمی مختلف و همچنین تعیین مهم‌ترین عوامل محیطی (عوامل خاکی، بارش و ارتفاع) مؤثر بر میزان ذخیره کربن در هر سه منطقه دزلی (اقلیم مرطوب)، نران (اقلیم ‏خشک) و گردنه‎مروارید (اقلیم نیمه‌خشک) در استان کردستان موردبررسی قرار گرفت. برای این منظور در منطقه دزلی 6، نران 3 و گردنه مروارید 4 سایت انتخاب و در آن نمونه خاک ترکیبی از3 نقطه برداشت شد. برای مطالعه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در هر رویشگاه اقدام به حفر سه پروفیل از عمق 0-50 سانتی‏متری خاک گردید (درمجموع 39 نمونه خاک). آنالیز آماری با استفاده از تجزیه واریانس یک‌طرفه (one-way ANOVA) و آنالیز رگرسیون انجام گرفت. نتایج نشان داد که میزان ذخیره کربن در سه منطقه دارای تفاوت معنی­داری هستند بطوریکه بیشترین و کمترین مقدار ذخیره کربن به ترتیب در منطقه دزلی (16/1 ± 56/9، تن در هکتار) و گردنه مروارید (08/1 ± 34/5، تن در هکتار) بوده است. بررسی­ها نشان داد که رابطه خطی و مثبتی بین مقدار ذخیره کربن و مقدار فسفر خاک در تمامی مناطق وجود دارد. همچنین رابطه خطی و افزایشی بین مقدار ذخیره کربن و ارتفاع در مناطق موردمطالعه مشاهده گردید. نتایج رگرسیون گام‌به‌گام نشان داد که در منطقه دزلی میزان آهک خاک (R = 0.52)، در منطقه نران نیتروژن خاک (R = 0.71) و در منطقه گردنه مرواید ارتفاع (R = 0.83) مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر میزان ذخیره کربن هستند. نتایج این تحقیق نشان می‏دهد که تغییر اقلیم (خشک‏تر شدن اقلیم) منجر به کاهش ذخیره کربن خاک خواهد شد. با توجه به متغیر بودن تأثیرگذاری عوامل محیطی در اقلیم‏های مختلف، پیشنهاد می­گردد که برای مدیریت ذخیره کربن در هر اقلیم، روش‏های متفاوتی مورداستفاده قرار بگیرد.
 
واژه‌های کلیدی: تغییر اقلیم، گرمایش جهانی، ذخیره کربن، خاک، کردستان.
متن کامل [PDF 387 kb]   (246 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۶/۱۹ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۲/۲۵ | انتشار: ۱۳۹۸/۲/۱۳
فهرست منابع
1. آذرنیوند، ح.، جنیدی‎جعفری، ح.، زارع‎چاهوکی، م.ع.، جعفری، م.، نیکو، ش. 1388. بررسي اثر چراي دام بر ترسيب كربن و ذخيره ازت در مراتع با گونه درمنه دشتي (Artemisia sieberi) در استان سمنان. مرتع، 3(4): 610-590.
2. باقري‎فام، س.، کريمي.، ع. لکزيان ا. و ايزانلو. ا. ۱۳۹۲. تاثير مديريت اراضي بر تغييرات کربن آلي خاک، توزيع اندازه ذرات و پايداري خاکدانه¬ها در طول چند توپوسکوئنس، در مناطق نيمه خشک خراسان شمالي. پژوهش‏هاي حفاظت خاک و آب، 20(4): ۵۱-۷۳.
3. پرویزی، ی. 1389. پهنه¬بندی تغییرپذیری مكانی کربن آلی خاك و بررسی تأثیر عوامل فیزیكی و مدیریتی بر آن با استفاده از تحلیل چند متغیره و شبكه¬های عصبی مصنوعی. رساله دکتری، رشته مهندسی علوم خاك، دانشكده مهندسی و فناوری کشاورزی، گروه مهندسی علوم خاك، دانشگاه تهران.
4. جعفری¬حقیقی، م. 1382. روش¬های تجزیه خاک، نمونه¬برداری و تجزیه¬های مهم فیزیکی و شیمیایی با تاکید بر احوال تئوری و کاربردی. انتشارات ندای ضحی. صفحه 236.
5. جنیدي‎جعفری، ح. نظري، ز.، کرمی ،پ.، قلی¬نژاد، ب. 1393. تأثیر تبدیل مرتع به دیمزار بر هدر رفت کربن آلی و ازت خاك در مراتع حومه سنندج. پژوهش¬هاي فرسایش محیطی. 3:4(15) 19-23.
6. جنیدی جعفری، ح. امانی، س.، کرمی، پ. 1394. اثر شدت چراي دام بر ترسیب و ذخیره کربن در مراتع حفاظت شده بیجار. مرتع، 10(1):53-65.
7. حیدري، پ.، حجتی، س.، عنایتی‎ضمیر، ن .، رعیت‎پیشه، ا. 1396. تأثیر تغییر کاربري اراضی بر ذخیره کربن آلی و برخی ویژگی¬هاي بیولوژیکی خاك در بخشی ازحوزه آبخیز رکعت در استان خوزستان. تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 24 (1):192-18.
8. زراعت‏پیشه، م.، خرمالی، ف. 1390. بررسی پیدایش و روند تکاملی خاك¬هاي تشکیل شده از لس در یک گرادیان اقلیمی، مطالعـه مـوردي: شرق استان گلستان. پژوهش‎هاي حفاظت خاک و آب، 18(2): 64-45.
9. علی¬عرب، ع.، حسینی، س. م.، جلالی، س. غ. 1384. اثر گونه¬های افراپلت، آقاقیا، صنوبر آمریکایی و زربین بر برخی ویژگی-های فیزیکوشیمیایی خاک در جنگلکاری شرق هراز. علوم آب و خاک، 19(1): 106-96.
10. شاهروخ، س.، سوري، م.، معتمدي، ج. افتخاري، ع. 1396. اثر بخشی عملیات کنتور فارو بر ترسیب کربن خاك و بیوماس مراتع خلیفان مهاباد. مرتع و بیابان ایران، 24(1):109-89.
11. فلاحتكار، س.، حسيني، س. م.، ايوبي، ش. ا.، سلمان‏ماهيني، ع. ر. 1392. تأثيرپارامترهاي اوليه توپوگرافي و عامل پوشش/كاربري اراضي بر تراكم كربن آلي خاك در بخشي از اراضي شمال ايران، آب و خاك، 5: 963-972.
12. قریشی، ر.، گلی‎کلانپا، ا.، معتمدی، ج.، کیوان‎بهجو، ف. 1392. ظرفیت ترسیب کربن در اکوسیستم مرتع و ارتباط آن با خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع خوی. تحقیقات کاربردی خاک، 1(2): 44-34.
13. کاشی‎زنوزی، ل.، بانج‏شفیعی، ش.، جعفری، ع.ا. 1395. بررسي برخي عوامل مؤثر برکربن آلي خاک درحوزه آبخيز زيلبرچاي. علوم آب و خاك (علوم و فنون كشاورزي و منابع طبيعي)،20(76): 218-207.
14. کاوه، ا.، مهدیان، م.م.، پرویزی، ی.، سکوتی‎اسکویی، ر.، مسیح‏آبادی، م.ح. 1393. نقش ويژگي¬هاي توپوگرافي، خاکي و اقلیمي بر ذخیره کربن آلي خاک ديمزارهاي استان کرمانشاه. مدیریت بیابان، 4: 51-65.
15. کلاهچی، ن.، زاهدی امیری، ق.، خراسانی، ن. 1387. بررسی ترسیب کربن در گیاهان بوته¬ای غالب، علفی چندساله و خاک در مراتع قرق شده حیدره پشت شهر (استان همدان). پژوهش و سازندگی در منابع¬طبیعی. 80: 18-25.
16. ورامش، س.، حسینی، س. م.، عبدی، ن. 1390. تأثیر جنگلکاری با گونه¬های پهن¬برگ بر ترسیب کربن در خاك پارك چیتگر. پژوهش¬های خاك (علوم خاک و آب)، 25(3): 196-187.
17. یوسفیان، م.، تمرتاش، ر.، طاطیان، م. ر. 1393. بررسی اثر ارتفاع بر میزان ترسیب کرین گونه درمنه دشتی (Atremisia sieberi Besser) در مراتع کوهستانی کیاسر استان مازندران. علوم و مهندسی محیط زیست، 1(4): 10-1.


XML   English Abstract   Print



دوره 6، شماره 13 - ( پاییز و زمستان 1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها