fa ارزیابی پایداری زادآوری گونه‌های درختی و درختچه‌ای شاخص در اکوسیستم جنگلی ایران-تورانی: مطالعه موردی رویشگاه شیر میشه شهرستان طارم تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin">اکوسیستم جنگلی ایران-تورانی به دلیل شرایط نیمه‌خشک و کوهستانی، زیستگاه گونه‌های مقاوم و ارزشمندی چون</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">بنه <i>(</i></span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:lime">Pistacia atlantica Desf.var.Kurdica</span></span></i></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">)،</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin"> بادام‌کوهی (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:lime">Amygdalus Lycioides Spech</span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">)، زرشک (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:lime">Berberis integerrima Bunge</span></span></i></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="background:lime">) </span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">و زالزالک (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:lime">Crataegus persica Pojark</span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">)</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"> است که نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و پایداری اکولوژیک منطقه دارند. این پژوهش باهدف بررسی وضعیت <span style="background:lime">زادآوری گونه‌های</span> شاخص درختی و درختچه‌ای در <span style="background:lime">رویشگاه</span> شیر میشه طارم انجام شد. در این مطالعه، با نمونه‌برداری تصادفی منظم در دو <span style="background:lime">رویشگاه</span> یک هکتاری و طی سه سال متوالی (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲)، شاخص‌هایی نظیر تراکم، سلامت، ابعاد و منشأ زادآوری گونه‌ها ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که گونه <span style="background:lime">آلبالوی وحشی (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:lime">Cerasus microcarpa (C.A.Mey.) Boiss</span></span></i></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime">)</span></span></i></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">با تراکم ۱۷ تا ۱۹ پایه در ۴۰۰ مترمربع و آمیختگی ۴۴.۷۴ تا ۵۲.۹۴ درصد، بیشترین فراوانی و زادآوری را داشت. میانگین قطر تاج زادآوری‌ها بین </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:aqua"><span style="font-family:Nazanin">۱۹.۸ تا ۳۸.۶ سانتی‌متر و ارتفاع آن‌ها بین ۲۷.۴ تا ۸۳.۲ سانتی‌متر متغیر بود. زادآوری عمدتاً به‌صورت دانه‌زاد (۱۰۰</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:aqua">٪</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:aqua"><span style="font-family:Nazanin">) و غالباً بدون گونه پرستار رخ داد. سلامت زادآوری‌ها با میانگین رتبه شادابی ۱.۱ تا ۱.۷ پایدار بود، اما کاهش پایه‌های جوان و گرایش به همسال شدن جمعیت‌ها (مشاهده‌شده در منحنی‌های فراوانی ارتفاع) نشان‌دهنده تهدیدات بالقوه برای پویایی بلندمدت اکوسیستم است. </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span style="font-family:Nazanin">این یافته‌ها بر ضرورت مدیریت چرا، حفاظت از نهال‌های جوان و تقویت نقش گونه‌های پرستار تأکید دارند. نتایج این مطالعه می‌تواند مبنای علمی برای برنامه‌ریزی حفاظت و احیای جنگل‌های نیمه‌خشک ایران-تورانی فراهم آورد</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"></span></span></b></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:aqua">The Iran-Turanian forest ecosystem, due to its semi-arid and mountainous conditions, serves as a habitat for valuable and resilient species such as wild pistachio, wild almond, barberry, and hawthorn, which play an important role in maintaining biodiversity and ecological stability in the region. This study aimed to assess the regeneration status of key tree and shrub species in the Shir Misheh forest in Tarom. In this research, systematic random sampling was conducted in two one-hectare stands over three consecutive years (2021&ndash;2023), evaluating indices such as density, health, size, and origin of regeneration of the species. The results showed that wild cherry had the highest abundance and regeneration, with a density of 17 to 19 individuals per 400 square meters and a mixing rate of 44.74% to 52.94%. The average crown diameter of regenerating individuals ranged from 19.8 to 38.6 cm, and their height varied between 27.4 and 83.2 cm. Regeneration occurred predominantly by seed (100%) and mostly without nurse plants. The health of regenerating individuals was stable with an average vigor rating between 1.1 and 1.7, but the decline in young individuals and a trend toward population even-agedness (observed in height-frequency curves) indicate potential threats to the long-term dynamics of the ecosystem. These findings emphasize the necessity of grazing management, protection of young seedlings, and strengthening the role of nurse species. The results of this study can provide a scientific basis for conservation planning and restoration of Iran-Turanian semi-arid forests.</span></span></b><b><span lang="FA" dir="RTL" style="font-size:10.0pt"></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" dir="RTL" style="font-size:10.0pt"></span></b></span></span></span><br> &nbsp; پایداری زادآوری, تجدید حیات, گونه‌های شاخص, اکوسیستم ایران-تورانی, شیر میشه Regeneration sustainability, Natural regeneration, Key species, Irano-Turanian ecosystem, Shirmisheh 140 156 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-894-1&slc_lang=fa&sid=1 farhad aghajanlou فرهاد آقاجانلو Faghajanloo@yahoo.com 100319475328460011596 100319475328460011596 Yes تات peyman akbarzade پیمان اکبرزاده akbarzadeh1369@gmail.com 100319475328460011597 100319475328460011597 No تات